Andırın Manileri
Şiir
İsmail ARSLAN
ANDIRIN MANİLERİ
Andırın yöresinde söylenen ağıtlar, güzellemeler, taşlamalar, destanlar yanında yöreye özgü maniler de söylenirdi. 1945 doğumluyum, o dönemlerde televizyon hiç olmadığı gibi radyo da yok gibiydi. Halk ürettikleriyle kendi kendine yetmeye çalışırdı. Köyün kızları gelinleri bir araya gelir, geceleri bulgur çekerlerken manilerle atışma yaparlardı. Pamuk çapalarken sarı sıcağın altındaki yorucu çapa işi, maniler ve atışmalarla hoş bir eğlenceye dönüşürdü. Kadınların ve özellikle kızların mantuvar açma manileri uzar giderdi.
Maniler kendi içinde anlam bütünlüğü olan ve bir dörtlükten oluşan 7 ya da 8’li hece ölçüsüyle oluşturulan dörtlüklerdir. Manilerde ilk iki dize ile son dizeler uyaklı, üçüncü dize ise serbesttir.Manilerde asıl söylenmek istenen ana tema son dizede vurgulanır.
Aşağıda okuyacağınız maniler bu gün Aslantaş Baraj suları altında kalan Üzücek köyünden derlenmiştir. 1976 ile 1980 yılları arasında Türkçe öğretmeni olarak çalıştığım Tokmaklı Ortaokulundan öğrencim Havva Akar bana Üzücek Köyünden yüzlerce mani getirmişti. Bu manilerden bir kısmını Andırın Yöresinden Öyküleriyle Ağıtlar, Taşlamalar, Destanlar, Maniler kitabımdan aldım.
Maniler genellikle köy kızları tarafından pamuk çapası yapılırken atışmalar biçiminde söylenmiştir.
Taşa koydum ayranı Tarlada ot yolarım
Geldi kurban bayramı Parmağıma dolarım
Ben askere gidiyom Yarimle gezen kızın
Yarim yapsın bayramı Saçlarını yolarım
İncecik beliklerim Parmağımda yüzüğüm
Uçuyor eteklerim Sıkışmış oynamıyor
Açılmış yumulmuyor Yarimden başkasına
Muhabbet çiçeklerim Hiç kanım kaynamıyor
Elbisem kısa kollu Minarenin üstünde
Asfalttır yarin yolu Ezan okunur yarim
İsmini söyleyemem Sana söylenen sözler
Kendisi orta boylu Bana dokunur yarim
Evimizin ardında Kaleden bakan oğlan
Ördekler ötüşüyor Mendili sarkan oğlan
Evlensene be yarim Sende bu gözler varken
Kardeşim yetişiyor Çok kızı yakan oğlan
Dükkandan yumak aldım Dükkandan kına aldım
Dantel örürüm diye Tartmadan verdi bana
Üzücekten yar sevdim Nasıl olsa sorarım
Künde görürüm diye Bu dalgayı ben sana
Karabiber dövde gel Andırın asmasıyam
Şişeyi doldurda gel Üzücek basmasıyam
Yar beni seviyorsan Anne doktor gerekmez
Hak perdeyi ser de gel Ben sevda hastasıyam
Pamuklar iki sıra Dallar altına pıstık
Otursam arasına Çavuşlar çalar ıslık
İçme yarim sigara Üzüceğin kızları
Paketler yirmi lira Hepsi kavrulmuş fıstık
Koyun geçer önümden Akşamdan kalan yemek
Mektup geldi yarimden Bir tencere mercimek
Oku hocam mektubu Babam on bin istedi
Kalkamıyom yerimden Sayamadı pezevenk
Ufacık ayaklıyım Elimdeki su tası
Paytonlarda saklıyım Nakışlıdır kupası
Anne göçmen istemem Annem sana kız vermez
Yerliye meraklıyım Var git eşek sıpası
Testide duruldun mu Başımdaki çemberi
Giderken yoruldun mu Al da katlama yarim
Ben sana abi derken Başka yar seviyorsan
Sen bana vuruldun mu Söyle saklama yarim
Evimizin önünde İn dereye nane biç
Elektirik telleri Nane biçme rakı iç
Uzun mu geldi yarim Madem beni seviyon
Üzüceğin yolları Başkasıyla dalga geç
Mavilim diyen oğlan Yüksek evler yaptırdım
Al yeşil giyen oğlan Üstünde makarası
Ben ellere gidiyom Yarim kumar oynuyor
Benimsin diyen oğlan Elinde sigarası
Mavi giydim gezelim Sarı yorgan yüzledim
Mor menevşe düzelim Sevdiğim üşümesin
Sen getirdin bu derdi Sevmediğim oğlana
Gel beraber çözelim Allahım düşürmesin
Saatimin zinciri Saçlarımın ucuna
Sallanır yedi kere Çiçekler takacağım
Nasıl cayayım yarim Yar beni vermiyorlar
Gönül verdim bir kere İstersen kaçacağım
İp attım ulaş diye Kaşların mildir yarim
Dağları dolaş diye Cımbızla aldır yarim
Ben seni sevdim yarim Akşam selamın geldi
Derdime ilaç diye Aleykimselam yarim
Yeşil giydim yeşere Sıra sıra kabaklar
Yeşil yere döşene Mor açıyor zambaklar
Senin gibi güzeli Yar sana doyamadım
Kim sevmeye üşene Doysun kara topraklar
Akşamdan kalan yemek Elbisesi lacivert
Sulu değil ekşili Düş arkama takip et
Yarime yakışıyor Başkasını seversem
Kumaşların yeşili El içinde mahçup et
